• ULUSLARARASI KRİSTAL TURNA KISA FİLM YARIŞMASI BAŞVURULARI BAŞLADI
  • KARADENİZ’İ BİR DE BÖYLE İZLEYİN
  • ‘DEREBAŞI VİRAJLARI’ DÜNYANIN EN TEHLİKELİ YOLU SEÇİLDİ
  • EN GÜZEL 10 ŞELALADEN 3’Ü KARADENİZ’DE

logo

HEMŞİN’DEN BAKANLIĞA; TEVFİK FİKRET

1911 yılında Rize’nin Hemşin ilçesinde doğan Ahmet Tevfik Fikret özellikle Milli Eğitim Bakanlığı dönemindeki çalışmalarıyla tüm Türkiye’ye mal olmuş bir siyasetçiydi.


TEVFİKİLERİ 53YIL-1Ahmet Tevfik Fikret’in babası Hafız Celal Efendi, annesi Fatma Hanım’dır. “İmamoğulları” ismi ile bilinen bir aileye mensuptur. Rize’nin Hemşin ilçesinde dünyaya gelmiştir. Ailesi, doğumdan birkaç yıl sonra İstanbul’a göçmüştü. İlk ve orta öğrenimini İstanbul’da Gelenbevi Ortaokulu’nda yaptıktan sonra 1933 yılında İTÜ Yüksek Mühendislik Okulu’nu bitirdi. Aynı yıl Vasfiye Hanım ile evlendi. Çiftin Cahide, Cahit, Ayşe adlarında üç çocukları oldu.

Öğrenciliğinin son yılında Milli Türk Talebe Birliği başkanlığını yaptı. Tevfik İleri, öğrencilik yıllarından itibaren hareketli bir hayat sürmüştü; öğrenciliğinde Bulgar gençleri tarafından Razgrad Türk mezarlığının tahribinin protestosu, Türkçenin daha yaygın bir şekilde kullanılması, yerli malına gerekli önemin verilmesi gibi amaçlarla miting ve gösterilerin yapılmasına öncülük etti. İstiklâl Marşı çalınırken ayağa kalkılması, 18 Mart günleri Çanakkale Şehitleri’nin anılması gibi gelenekler onun bu dönemdeki öncülüğünde başladı.

TEVFİKİLERİ 53YIL-4Mezuniyetten sonra 1933-1937 yılları arasında Erzurum’da karayolları mühendisliği, 1937- 1942 yıllarında Çanakkale’de, 1942- 1950 yılları arasında Samsun’da bayındırlık müdürlüğü yaptı. Samsun Karayolları 7. Bölge’nin ilk müdürüdür. 1950 seçimlerinde Demokrat Parti milletvekili olarak TBMM’ye girdi.

IX., X., XI. Dönem Samsun Milletvekilliği yapan İleri, meclise girişinin hemen ardından bakan olmuş ve uzun süre bakanlık yapmıştır. Ulaştırma (1950’de çok kısa bir süre), Milli Eğitim(1950-1953 ve 1957), Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı (1957-1958) ve Bayındırlık Bakanlığı (1958-1960) görevlerinde bulunmuştur; 1953-1955 yılları arasında TBMM başkanvekilliği yapmıştır.

TEVFİKİLERİ 53YIL-3Bakanlıkları döneminde gerçekleştirdiği icraatların bazıları şunlardır: Din derslerini ilkokul programlarına soktu; din derslerinin okutulup okutulmama kararını velilerin seçimine bıraktı; 1930 yılında kapatılan İmam Hatip Liseleri’nin yirmi yıl sonra yeniden açılmasına öncülük etti. İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nü kurdu. Köy Enstitüleri’ni yeniden düzenleyerek öğretmen okullarıyla birleştirdi. Atatürk ve Orta Doğu Teknik üniversitelerinin açılışını gerçekleştirdi. İlk Boğaz Köprüsü projesi onun zamanında ihale seviyesine kadar geldi, ancak 60 ihtilali nedeniyle proje 10 yıl sonra gerçekleşebildi.

TEVFİKİLERİ 53YIL-527 Mayıs 1960 darbesinin ardından Yassıada mahkemelerinde idama mahkûm edilmiş, cezası ömür boyu hapse çevrilmiştir. Yargılamanın ardından Kayseri bölge cezaevine yollanan İleri, hastalanması üzerine Ankara Hastanesine kaldırıldı ve 31 Aralık 1961 günü vefat etti.

Bugün başta Rize olmak üzere isminin verildiği birçok okul ve cadde vardır.

TEVFİKİLERİ 53YIL-2Aslen Hemşinli olan A.Tevfik İleri memleketini çok severdi. Oğlu Oğuz İleri gazeteci Fatih Sultan Kar’a verdiği bir röportajda babası Tevfik İleri’nin Hemşin’e dair özlemini şöyle anlatmıştı;
Hemşin hep bir özlemdi babam için. Yassıada’da tuttuğu günlükler hem bir döneme ışık tutuyor, hem de yargılanmaların seyri hakkında önemli bilgiler içeriyor. Ablam Cahide İleri (Aksoy) tarafından yayına hazırlanan günlüklerin 24 Haziran 1960 Cuma günkü sayfasında babam Hemşin’e olan özlemini şöyle dile getiriyor: “Bu sabah oldukça şiddetli yağmur yağıyor. Bu yağmurda İzzet (Akçal), Haluk’a Paşa’ya, Hemşin’i muhtelif cepheleriyle anlatıyor. Hemşin ve Hemşin’de yaşamak birdenbire yüreğimde tüttü. Kim bilir Allah neler nasip etmiş. Her şeyi unutup Hemşin’i zevkle hatırladım ve hissettim.

Share
#

SENDE YORUM YAZ

1+9 = ?