• KAÇKAR DAĞLARI MİLLİ PARKI TANITIM FİLMİ
  • EFSANE TÜRKÜ HAYDE’Yİ “DOĞA İÇİN ÇAL”DILAR
  • KARADENİZ’İN EN İYİ 10 TARİHİ YERİ
  • KARADENİZ’İ BİR DE BÖYLE İZLEYİN

logo

İLK KADIN TULUMCU FİLİZ İLKAY BALTA

‘Tulum, tınısı büyülü bir enstrüman. Popülaritesi arttıkça ustalar enstrümanı geliştiriyor ve farklı uygulamalar deneniyor. Tulum şu anda bir gelişim süreci yaşıyor.’


FilizİlkayBalta-Röp-1Türkiye’nin ilk kadın tulum sanatçısı ve aynı zamanda tulum öğretmeni olan Filiz İlkay Balta ile tulum çalmaya başlamasından bu yana olan sürece dair bir söyleşi gerçekleştirdik.

Klasik Türk Müziği çalıştınız, bu müziğin en iyi eşliklerinden biri olan ud çalıyordunuz. Sonra bunları bırakıp Artvin ve çevresinin en önemli müzik aletlerinden biri olan tuluma başladınız. Bunlar nasıl gerçekleşti, anlatır mısınız?

Tulum çalmadan önce İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’ni bitirdim. Marmara Üniversitesi’nde de yüksek lisansa başladım. Bu arada sanat müziğiyle ilgilenip ud çalıyordum. Daha sonra müfettişlik sınavlarına hazırlandım ve kazandım. Fakat mülakatta elendim. İş hayatında iktisatla ilgili ithalat ve ihracat işleriyle uğraştım. Aslında tuluma geçmek hiç aklımda yoktu. Tamamen doğaçlamaydı. Müziğe ilgim küçük yaştan beri vardı. Enstrümanlara merakım olduğu için tulum çalayım dedim. Tamamen müzik merakımın bir ürünü oldu. 13 yaşlarındaydım. Rize’de köyümüzden sipariş verdik ama bulamadık. Bu yüzden o süreçte çalamadım. Üniversiteyi bitirince tulum merakım tekrar depreşti. Doğaçlama bir süreçte kendimi tulumcu olarak buldum. Daha önce ilgilendiğim sanat müziğinden tuluma geçiş sürecinin nasıl gerçekleştiğini ben de anlamadım. Tulum biraz frekansı farklı bir enstrüman. İlk olmak bazı tabuları zorladı. Ama herhangi bir kaygı taşımadım. Bu yola baş koyduğum için en güzel şekilde yapmaya çalışıyorum.

FilizİlkayBalta-Röp-2Tulumun Türkiye’deki gelişimini değerlendirir misiniz?

Tulum, Rize ve Artvin dışında Gümüşhane’de, Kırıkkale’de , Batı Trakya’da da var. Tabii ki en çok Doğu Karadeniz’de biliniyor denilebilir. Son yıllarda tulumun popülaritesi oldukça arttı. Benden önce bir Kazım Koyuncu var. Orkestralarda kullanılmaya başlayınca gençlerin ilgisini daha çok çekti. Tulum, tınısı büyülü bir enstrüman. Popülaritesi arttıkça ustalar enstrümanı geliştiriyor ve farklı uygulamalar deneniyor. Tulum şu anda bir gelişim süreci yaşıyor.

‘İLLA ÖĞRETECEĞİM DERİM’

FilizİlkayBalta-Röp-3Bir müzisyen olmanın dışında tulum çalmayı da öğretiyorsunuz. Öğrencilerinizden söz eder misiniz?

Ben genellikle Karadeniz derneklerinde ders veriyorum. Usta çırak şeklinde seviyorum. Daha görsel, daha pratik teknikler kazanıyorum. Derleme yapmak ve keşfedilmemiş ezgileri bulmak da çok güzel. 10 yaşında bile öğrencilerim var. Çocuklara öğretmek çok zevkli; çünkü onların algıları yetişkinlere göre daha açık. Bir de ben “İlla öğreteceğim” diyenlerdenim. Büyük yaş grubu da var tabi. Çocuklara öğretmekten çok mutlu oluyorum. Bu işi meslek olarak yapmak çok zor. Ciğer, nefes ve kondüsyon gerekiyor. Çalarken ter içinde kalıyorum genellikle. Ama son zamanlarda kız öğrenci sayılarında artış görüyorum.

FilizİlkayBalta-Röp-4Gerçekleştirmekte olduğunuz ve gerçekleştirmeyi planladığınız projelerinizi anlatır mısınız?

Şu anda ikinci albüme hazırlanıyorum. Aranjelere başladık. Tulumla ilgili derleme projelerim var. Yapılacak çok şey olduğunu düşünüyorum. Bu konuda sempozyumlar düzenlemek gerekiyor. Örneğin; İspanya’da değişik ülkelerden gaydaların alındığı bir gayda müzesi var. Mart ayında Belçika’da bir sempozyuma katılacağım. Tulum İran’da, Kuzey Afrika’da, Azerbaycan’da, Arap ülkelerinde çok yoğun. Bizim tulumumuza yapı olarak İran ,Yunan ve Tunus tulumu çok yakın. Bu bir derya. Farkında olmadan gönüllü kültür elçiliği yapıyoruz aslında. İzledikçe ufkum açılıyor. Yurtdışına çıktığım zaman internette hemen paylaşıyorum. Tulumla daha fazla neler yapılabilir diye… Gençler çaldıkça, tulum yapımı da artıyor. İnsanlar enstrümanlarına ruhlarını katmalı. Yeni çalanlara rahat olmalarını ve çekinmemelerini öneriyorum.

Özge Yeşildağ – Aydınlık Gazetesi

Share
#

SENDE YORUM YAZ

9+5 = ?