• KAÇKAR DAĞLARI MİLLİ PARKI TANITIM FİLMİ
  • EFSANE TÜRKÜ HAYDE’Yİ “DOĞA İÇİN ÇAL”DILAR
  • KARADENİZ’İN EN İYİ 10 TARİHİ YERİ
  • KARADENİZ’İ BİR DE BÖYLE İZLEYİN

logo

İLK KARADENİZ ANSİKLOPEDİSİ

Araştırmacı Özhan Öztürk’ün hazırladığı iki ciltlik “Karadeniz Ansiklopedik Sözlük”, İlk Karadeniz Ansiklopedisi olma özelliğini taşıyor.


KaradenizAnsiklopedikSözlük1Son yıllarda Türkiye üzerine yapılan halkbilimi, gezi, monografi ve ansiklopedi çalışmalarına bir yenisi daha eklendi. Araştırmacı Özhan Öztürk’ün hazırladığı iki ciltlik “Karadeniz Ansiklopedik Sözlük”, aynı zamanda alanında bir ilk. Hem birebir kaynak kişilerle hem de oldukça zengin kaynakçalarla karşılaştırmalı olarak yapılan çalışma sonucu ortaya çıkan ansiklopedik sözlükte maddelerin etimolojileri de yapılmış. Karadeniz ile ilgili pek çok sorunun yanıtlarının bulunabileceği Karadeniz Ansiklopedik Sözlük, üzerinde yoğun emek verilmiş bir yapıt görünümünde. Heyamola Yayınları tarafından yayınlanan ve sınırlı sayıda basılan sözlük, Karadeniz tarihi, kültürü ve halkbilimi ile ilgilenenler için bilimsel bir kaynak olarak nitelendiriliyor. Ansiklopediyi hazırlayan ve aynı zamanda karalahana.com sitesi sahibi olan Özhan Öztürk, 1260 sayfalık çalışmasını şöyle değerlendirdi

özhan öztürk“Nedeni bilinmez ama Doğu Karadeniz bölgesinde tek bir arkeolojik kazı yapılmamıştır. Ksenophon’un Anabasis adlı eserinde (MÖ 401) yoğun bir yerleşime sahip olduğu gözlenen bölgede  neden kazı yapılmadığı bu kitabın konusu değildir en azından Orta Karadeniz’de, Kırım civarında ve Kolhis’te yapılan kazılarda bulunanlardan daha azına rastlanmayacağından şüphe edilmemelidir. İlginç ve üzerinde tartışılması gereken bir durum da, külliyatlı bir Türkçe literatüre sahip olan yöre kültür ve tarihi çalışmalarında, devletin Cumhuriyet döneminde değiştirmesine rağmen halkın ısrarla kullanmaya devam ettiği orijinal köy ve mahalle isimlerinin gerçekçi analizinin neden yapılmadığıdır. Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin illeriyle sınırlı olan bu çalışmada, bölgede yaşayan insanların ana dilleri ne olursa olsun, konuşulan Türkçe diyalektleri içinde kullanılan, tüm orijinal kelime, deyim ve toponimleri, başta Samsun, Erzurum ve Gümüşhane olmak üzere çevre iller, Anadolu hatta çevre ülkeler ve bu ülkelerin dilleri ile sürekli kıyaslayarak ele aldım. Özellikle orijinal toponomik isimlerin, Anadolu, Yunanistan, Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan ve diğer Türk Devletleri’yle kıyaslanmasının yöresel tarih ile uğraşanların işine yarayacağını, araştırmacılara ilham vereceğini umuyorum.

Bölgedeki bazı köy adları, Mora yarımadası, Girit ve Efir bölgesindeki köylerle birebir eşleşirken benzerlerinin Anadolu’da ve Kuzey Yunanistan’da bulunmaması; Lazların tarihi yurdu olan Kuzey Abhazya’daki köy adlarının benzerlerine rastlanması, Yunanistan ve Anadolu’nun Hint-Avrupalılardan önceki halkları olan Pelasg ve Thrak’lara ait izlerin varlığı, sadece yöre ve Anadolu tarihini değil; tüm Kafkasya’dan Balkanlara dek bölge tarihinin ısrarla yeniden sorgulanmasını gerektirmektedir.”

KELİME KELİME KARADENİZ

ugurbiryol-yesilyol1Öte yandan gazeteci yazar Uğur Biryol, Karadeniz Ansiklopedik Sözlük ile ilgili bianet’de bir yazı kaleme aldı.
İşte o yazının ayrıntıları;

Son yıllarda Karadeniz’le ilgili yapılan halkbilimi çalışmalarına bir yenisi daha eklendi. Ancak bu çalışma daha öncekilerden biraz daha farklı. Araştırmacı Özhan Öztürk’ün hazırladığı iki ciltlik “Karadeniz Ansiklopedik Sözlük”(*), aynı zamanda alanında bir ilk olma özelliği taşıyor.

Hem birebir kaynak kişilerle hem de oldukça zengin kaynakçalarla karşılaştırmalı olarak yapılan çalışma sonucu ortaya çıkan ansiklopedik sözlükteki tüm maddelerin etimolojileri de yapılmış. Karadeniz’le ilgili pek çok sorunun yanıtlarının bulunabileceği “Karadeniz Ansiklopedik Sözlük”e yoğun emek verildiği anlaşılıyor. Karadeniz tarihi, kültürü ve halkbilimi ile ilgilenenler için bilimsel bir kaynak olarak nitelendirilebilecek sözlüğün sınırlı sayıda basıldığını hatırlatalım.

Ansiklopedik sözlüğü uzun yıllardan beri yayıma hazır hale getirmeye çalışan Özhan Öztürk çalışması ile ilgili olarak, “Nedeni bilinmez ama Doğu Karadeniz bölgesinde tek bir arkeolojik kazı yapılmamıştır. Ksenophon’un Anabasis adlı eserinde (MÖ 401) yoğun bir yerleşime sahip olduğu gözlenen bölgede -neden kazı yapılmadığı bu kitabın konusu değildir- en azından Orta Karadeniz’de, Kırım civarında ve Kolhis’te yapılan kazılarda bulunanlardan daha azına rastlanmayacağından şüphe edilmemelidir,” diyor.

“İlginç ve üzerinde tartışılması gereken bir durum da, külliyatlı bir Türkçe literatüre sahip olan yöre kültür ve tarihi çalışmalarında, devletin Cumhuriyet döneminde değiştirmesine rağmen halkın ısrarla kullanmaya devam ettiği orijinal köy ve mahalle isimlerinin gerçekçi analizinin neden yapılmadığıdır.

“Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin illeriyle sınırlı olan bu çalışmada, bölgede yaşayan insanların ana dilleri ne olursa olsun, konuşulan Türkçe diyalektleri içinde kullanılan, tüm orijinal kelime, deyim ve toponimleri, başta Samsun, Erzurum ve Gümüşhane olmak üzere çevre iller, Anadolu hatta çevre ülkeler ve bu ülkelerin dilleri ile sürekli kıyaslayarak ele aldım.

“Özellikle orijinal toponomik isimlerin, Anadolu, Yunanistan, Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan ve diğer Türk Devletleri’yle kıyaslanmasının yöresel tarih ile uğraşanların işine yarayacağını, araştırmacılara ilham vereceğini umuyorum.”

Öztürk çalışmasının önemini ise “Bölgedeki bazı köy adları, Mora yarımadası, Girit ve Efir bölgesindeki köylerle birebir eşleşirken benzerlerinin Anadolu’da ve Kuzey Yunanistan’da bulunmaması; Lazların tarihi yurdu olan Kuzey Abhazya’daki köy adlarının benzerlerine rastlanması, Yunanistan ve Anadolu’nun Hint-Avrupalılardan önceki halkları olan Pelasg ve Thrak’lara ait izlerin varlığı, sadece yöre ve Anadolu tarihini değil; tüm Kafkasya’dan Balkanlara dek bölge tarihinin ısrarla yeniden sorgulanmasını gerektirmektedir” sözleriyle vurguluyor.

Böyle bir çalışmanın Karadeniz Bölgesi ile yakından ilgilenenler için bir başucu kitabı niteliği taşıyacağını söylemek yanlış olmaz sanırım.

Share
#

SENDE YORUM YAZ

6+5 = ?