• ULUSLARARASI KRİSTAL TURNA KISA FİLM YARIŞMASI BAŞVURULARI BAŞLADI
  • KARADENİZ’İ BİR DE BÖYLE İZLEYİN
  • ‘DEREBAŞI VİRAJLARI’ DÜNYANIN EN TEHLİKELİ YOLU SEÇİLDİ
  • EN GÜZEL 10 ŞELALADEN 3’Ü KARADENİZ’DE

logo

02 Nisan 2015

TOPAL OSMAN EFSANESİ

Atatürk’ün muhafız kıtasının komutanı, Kurtuluş Savaşı’nda ki yararlıkları ile dikkat çekmiş olan Giresunlu Topal Osman, bundan 92 yıl önce Trabzon milletvekili Ali Şükrü Bey suikastı nedeniyle hakkında yakalanma emri çıkınca güvenlik güçleri ile çarpışarak hayatını kaybetmişti.


TopalOsman-92Yıl-1


Patikaa.com / Tarih-Analiz


Hacı Topal Osman Ağa,1883 yılında Giresun’da dünyaya gelmiş ve 2 Nisan 1923’te Ankara’da hayatını kaybetmiş milis yarbay bir Türk askeridir.

Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın Giresunlulardan oluşan muhafız kıtasının komutanı. Kurtuluş Savaşı’nda yararlıklar göstermiş; 1923’te Trabzon milletvekili Ali Şükrü Bey suikastı nedeniyle hakkında yakalanma emri çıkınca güvenlik güçleri ile çarpışarak hayatını kaybetmiştir.

1925’te Giresun Kalesi’nin en yüksek noktasına masrafları bizzat Mustafa Kemal Paşa’nın şahsi malvarlığından karşılanan bir anıt mezar yaptırılmış ve naaşı buraya nakledilmiştir.

Yaşamı

1883 yılında Giresun’da dünyaya geldi. Babası, Feridunzade ailesinden fındık ticareti ile uğraşan Hacı Mehmet Efendi’dir. Gençliğinde aile işlerine yardımcı oldu, bir kereste fabrikasına ortak oldu; evlendi ve iki oğlu oldu.

Balkan Harbi’nde Osmanlı ordusuna gönüllü olarak katıldı; Çatalca cephesinde savaştı. Bu savaş sırasında sağ diz kapağından yaralandı; topal kaldı ve “Topal” lakabını böylece edinmiştir. 

TopalOsman-92Yıl-2Faaliyetleri

Giresun Reji Müdürü Nakiyüddün Efendi 15 Ocak 1922’de Mustafa Kemal Paşa’ya yazdığı mektuba göre Balkan Savaşları’nda bir ayağını din ve millet uğruna feda ettiğini ileri süren Osman’ın I. Dünya Savaşı sırasında Ayvasıl köyü ihtiyar heyetinden elde ettiği sahte mazbatayla askerlikten atılmış Yüzbaşı Niyazi Efendi ile birlikte ordudan aldığı buğdayları Panço adlı bir Rum ile birlikte 100 bin liralık sahte bir mazbata ile Giresun Nokta Kumandanlığı’na satarak halk ve devleti dolandırdığını, Rum ve Müslümanların arazilerini kendi ve akrabaları arasında pay ettiğini, Belediye Reisi iken Müdafa-yı Hukuk Riyaseti’ni de ele geçirerek kendi menfaatlerini korumak için milli mücadeleye katıldığını, Koçgiri’den ganimet olarak 60 bin lira değerindeki sığır ve koyunu gasp ederek Giresun’a getirdiğini, başkasının kente kasaplık hayvan sokmasını da engelleyerek fahiş fiyattan para kazandığını, kardeşiyle birlikte hükümetin kentte banka kurmasını engellediğini, 30 bin liraya mal olan bir kereste fabrikasını 1500 altına aldığı gibi çeşitli kötülüklerini anlatmıştır. Topal Osman, Giresun Belediye Başkanı Dizdarzâde Eşref Bey’in yaşlılık gerekçesiyle makamını terk etmesinin ardından yasal bir yetkisi olmadan ve kimseye danışmadan kendisini belediye reisi ilan etmiştir Topal Osman’ın yıldızını parlatan olay 8 Mayıs 1919’da Giresun iskelesine demirleyen Yunan Kızılhaç gemisi Ioannina’yu Giresunlu Rumların sevinçle karşılaması ve Yunan uyruklu bir marangoz olan Karaoğlan Panayot’un Giresundaki Rum okuluna Yunan bayrağı çekmesinden sonra gelişmiştir. İnzibat subayı Sırrı Bey, bayrağı sözlü uyarıyla indirtmeyi başaramayınca Topal Osman çağrılmış, bayrağı o indirmiş, marangozu da öldürmüştür.. Bu olay sayesinde Osman; yerel eşraf, hükümet yetkilileri ve Rumlara gözdağı vermeyi başararak, bölgede dikkate alınması gereken birisi olduğu izlenimini vermiştir. I. Dünya Savaşı öncesinde Giresun’da etrafında topladığı kanun kaçakları ile “Laz Alayları”’nı kurarak eşkiyalık yaptı. Tarih sahnesine ilk çıkışı I. Dünya Savaşı başladıktan sonra Giresun’dan topladığı yaklaşık 100 kişilik çeteyle Trabzon hapishanesinin kapısını açtırması ve 150 mahkûmu çetesine ilave etmesiyle oldu.

Nisan 1916’da Borçka’da Ruslara karşı savaşan Türk ordusuna katıldı.

Savaştan sonra memleketine dönüp Giresun ve Samsun havalisinde Pontus çeteleri ile uğraştı ve bu konuda pek çok başarılar elde etti. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra kendisini kimseye danışmadan Giresun Belediye Başkanı ilan etti.

İstanbul’da kurulan Divan-ı Harp, savaşta işlediği suçlar nedeniyle hemen yakalanması ve İstanbul’a getirilmesine karar verdi. Bunun üzerine adamları ile birlikteŞebinkarahisar’da saklandı; civardaki Rum köylerine baskınlar yaptı. Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti’nin Giresun Şubesini kurdu ve ilk başkanı oldu.

19 Mayıs 1919’da Osmanlı Devleti’nin 9. Ordu müfettişi olarak Samsun’a gelen Mustafa Kemal Paşa’nın görevlerinden birisi, Topal Osman’ı ve çetesini yakalayıp etkisiz hale getirmekti. Kimi kaynaklara göre, Topal Osman, Mustafa Kemal Paşa ile 29 Mayıs 1919’da Havza’da gizlice görüştü Mustafa Kemal, onu hareketlerinde serbest bıraktı ve bu gizli buluşmadan sonra Topal Osman Ağa, Mustafa Kemal Paşa’dan aldığı emirler doğrultusunda hareket etti.

Hakkındaki tutuklama kararı 8 Temmuz 1919’da padişah Vahdettin tarafından kaldırıldı. Giresun’a dönen Topal Osman Ağa, tekrar Giresun Belediye Başkanlığı makamına oturdu. Şubat 1920’de yayımlamaya başladığı Gedikkaya Gazetesi’nde başkalarına yazdırdığı sert makalelerin altına imzasını koyarak milli mücadeleye basın yoluyla destek vermeye çalıştı. Giresun Askerlik Şubesi Başkanı Hüseyin Avni Alpaslan ve Jandarma Komutanı Hamdi Bey ile anlaşarak Giresun gençlerinden oluşan gönüllü bir birlik kurdu.

Eylül 1920’de Ermeni Harekâtı’nı bastırmak üzere Kazım Karabekir’in 15. Kolordusu emrine gönüllü taburu gönderdi. Tabur, dört ay boyunca Karabekir’in komutasında kaldı.

TopalOsman-92Yıl-4Giresun Gönüllü Maiyet Müfrezesi

Topal Osman, milli mücadelenin önderi olan Mustafa Kemal’in daveti üzerine 12 Kasım 1920’de yakın adamları ile birlikte Ankara’ya geldi. Başta Mustafa Kemal olmak üzere Çankaya’yı ve Büyük Millet Meclisi adıyla kurulan Türk parlamentosunu korumakla görevlendirildi. Komutanlığını üstlendiği muhafız birliğine meclise silah ve mühimmatlarıyla birlikte girme ve oturumları dinleme ayrıcalığı verildi. Tamamı Giresunlular’dan oluşan 10 kişilik birliğin sayısı zamanla 250’ye kadar yükseldi. Bu birliğe Giresun Gönüllü Maiyet Müfrezesi adı verilmiştir.

42. ve 47. Giresun Gönüllüleri Alayları

Topal Osman, Ankara’dan aldığı emir üzerine 1921’de muhafız birliğinin komutasını Gümüşreisoğlu Mustafa Kaptan’a bırakarak Giresun’a gitti; gönüllülerden oluşan 42. ve 47. Alayı meydana getirdi. Gönüllüler Mart 1921’de Koçgiri İsyanı’nın bastırılmasında da görev aldı.

Sakarya Savaşı sırasında 47. Alayı komuta etti. Savaşta, 2000 kişiden oluşan ve Hüseyin Avni Bey tarafından komuta edilen 42. Alay’ın tamamına yakını şehit oldu; 47. Alay’dan ise 285 kişi sağ kaldı.
Topal Osman Ağa, Sakarya Savaşı’ndan sonra mevcudu takviye edilen 47. Alay’ın komutanı olarak Büyük Taarruz’a katıldı. Zaferden sonra yarbay rütbesi ve İstiklal Madalyası ile onurlandırıldı. 21 Aralık 1922’de döndüğü memleketi Giresun’da büyük bir coşku ile karşılandı.

Büyük Zafer’den sonra Ankara’da Ayrancı civarında kendisine tahsis edilen “Papaz’ın Bağı” denilen yerde yaşamını sürdürdü. Özel Muhafız Alayı’nın komutanı olarak görevine devam etti.

Ali Şükrü Bey Cinayeti

Topal Osman, 27 Mart 1923 tarihinde Ankara’da aniden ortadan kaybolan milletvekili Ali Şükrü Bey’in öldürülmesinden sorumlu tutuldu. Yardımcısı Mustafa Kaptan, Ali Şükrü Bey’in yemek bahanesiyle Topal Osman’ın Samanpazarı’ndaki evine götürüldüğünü; burada Topal Osman ve sekiz adamı tarafından kementle boğulduğunu itiraf etti. Ceset, 1 Nisan’da Çankaya sırtlarında Mühye Köyü civarında bulunduktan sonra hakkında yakalama emri çıkarıldı. Adamları ile Çankaya Köşkü’ne sığınmak isteyen Topal Osman, bir saldırı geleceği öngörüsüyle köşkten ayrılıp başbakan Rauf Bey’in dairesine geçmiş olan Mustafa Kemal’i köşkte bulamadı.Topal Osman’ın öfke ile kapıyı kırıp içeri girmesi ve önüne geleni parçalaması olayı tarihe “Çankaya Köşkü baskını” olarak geçti.

Yeni kurulan muhafız birliği tarafından 1 Nisan 1923 gecesi Papaz’ın Bağı’ndaki evinde kıstırılan Topal Osman Ağa ve adamları, bütün gece çatıştı. Topal Osman, yaralı olarak ele geçirildi.

TopalOsman-92Yıl-3Ölümü

Papazın Bağı’ndaki baskından yaralı ele geçirilen Topal Osman Ağa hastaneye kaldırılırken İsmail Hakkı Tekçe’nin emri ile kafası kurşun yağmuruna tutularak öldürüldü ve bilahare Çankaya yakınlarına gömüldü.

Meclis’te Ali Şükrü Bey’in katilinin yakalanarak Ulus Meydanı’nda idam edilmesi kararı oybirliği ile alınınca, başından asılması mümkün olamayınca ceset mezardan çıkarılmış, Meclis’in kapısında, ayağından asılmıştır. Cenazesi, daha sonra kardeşlerinin Atatürk’ten ricası üzerine Giresun’a nakledildi ve Kurban Dede mezarının yanında Giresun Kalesi’ne defnedildi. Naaşı, Atatürk’ün Giresun’u ziyaretinde verdiği emir üzerine 1925 yılında kalenin en yüksek tepesinde yaptırılan anıt mezara nakledilmiştir.
Gerçekleştirmek istediği hac ziyaretini yapamadan öldüğü için, kendisine bedel, silah arkadaşı Kurtoğlu Hacı Hafız Mustafa hacca gönderilmiş; böylece “Hacı Osman Ağa” sıfatını almıştır.

Onun İçin Yazılan Kitaplar

• Topal Osman, Seyfullah Çiçek, Arı Sanat Yayınevi, 2011,
• Müdafaa-i Hukuk ve İstiklal Harbi Tarihinde Giresun, Osman Fikret Topallı, Serander Yayınları, 2011,
• Mangal Yürekli Adam Topal Osman, Rıza Nur, Örgün Yayınevi, 2010,
• Milli Mücadele Kahramanı Giresunlu Osman Ağa, Süleyman Beyoğlu, Bengi Kitap Yayın, 2009,
• Topal Osman Ağa, Teoman Alpaslan, Kum Saati Yayıncılık, 2007,
• Topal Osman Olayı, Cemal Şener, Etik Yayınları, 2005,
• Topal Osman Olayı, Rıza Nur, İşaret Yayınları, 1993
• Yakın Tarihimizde Osman Ağa ve Giresunlular , Erden Menteşeoğlu, YeşilGiresun Matbaası, 1997
• Osman Ağa , Erden Menteşeoğlu, YeşilGiresun Matbaası, 1991
• Osman Ağa ve Giresun Uşakları Konuşuyor, M.Şakir Sarıbayraktaroğlu, Kardeş Matbaası, 1975
• Atatürk’ün Muhafızı Topal Osman , Ömer Sami Coşar, Harman Yayınları, 1971
• Giresunlu Fedailerle Konuştum Onlar da Çılgındı, Erden Menteşeoğlu, 2008

TopalOsman-92Yıl-5Onun İçin Çekilen Filmler

• Topal Osman (1966)
• Atatürk’ün Fedaisi Topal Osman: Cumhuriyete Giden Yol (2013)

Onun İçin Yazılan Şarkılar

• ‘Topal Osman Ağa’
• ‘Oy Miralay’
• ‘Topal Osman Ağıt’
• ‘İşimiz Var Topal Osman’dan Yarım Kalan’
• ‘Topal Osman Destanı’

Share
#

SENDE YORUM YAZ

7+10 = ?