• “DOĞU KARADENİZ KUŞLARI” KİTAP OLDU
  • KAÇKAR DAĞLARI MİLLİ PARKI TANITIM FİLMİ
  • EFSANE TÜRKÜ HAYDE’Yİ “DOĞA İÇİN ÇAL”DILAR
  • KARADENİZ’İN EN İYİ 10 TARİHİ YERİ

logo

YAYLALAR ÇİÇEK AÇTI


Uğur Biryol
ugurbiryol@patikaa.com

YAYLALAR-ÇİÇEK-AÇTI-2Doğu Karadeniz’in en özel vadilerinden biri olan Fırtına Vadisi ve çevresindeki yaylalarda baharın tüm coşkusunu şu günlerde gözlemlemek mümkün.

Türlü çiçeğin yamaçlara yayıldığını, meyve ağaçlarının çiçeklendiğini, ağaçların delicesine yeşerdiğini, derenin eriyen karlarla depreştiğini görmek bambaşka bir his veriyor insana. Bu coşkuyu katmerlendiren tabiat varlıklarından biri de hiç şüphesiz kumar çiçekleri. Türkiye’deki 6 değişik kumar çiçeğinin Karadeniz bölgesindeki türleri, baharda Karadeniz dağlarını renk cümbüşüne büründü- rür. Aslında Karadeniz’de mevsim dönüşümlerinin her biri ayrı bir güzelliktedir; bölgeye giden az çok bunun ne demek olduğunu anlar. Ben, mesela Çamlıhemşin’de geçen çocukluğumda en çok sonbahar mevsimine geçişi severdim. Ama ilkbaharın da es geçilmeyecek o kadar çok yanı var ki… En başta, ağır bir kış yükünün altında dinginleşen gürgen, ıhlamur, kestane ve kızılağaçların renklerinden başlamak gerekir. Her birinin dallarında ayrı bir telaş vardır ve hepsi kendini nemli bir yaz mevsimine hazırlar. Çünkü gurbetçisi bol olan Karadeniz bölgesinin yazlık misafirlerinin en çok kendilerini seyredeceğini bilirler. Ve çıplak gözle kışın çok rahat seçilebilen orman örtüsü, baharın gelişiyle artık yavaş yavaş bütünün içinde kaybolur. Peki sadece ağaçlar mı? Elbette değil. Baharla birlikte, sadece doğa değil her şey canlanır adeta. İlk olarak; bütün bir kışı ahırda geçirmek zorunda kalan ve sahiplerinin karlı ormanlardan getirdiği ve Hemşinliler’in “alaf” dediği kumar ağaçlarının yapraklarıyla karnını doyuran süt ineklerinin bayramıdır bahar mevsimi.

YAYLALAR-ÇİÇEK-AÇTI-4Doğu Karadeniz’in en bilineni: Kumar çiçeği

Türkiye’de doğal olarak 6 kumar çiçeği türü bulunmaktadır. Kumarlar genelde nemli, yağışlı ve serin ortamları sevdiğinden, çoğunlukla Karadeniz Bölgesi’nde, başta da Doğu Karadeniz’de yayılır. Çat Vadisi, Çamlıhemşin’den 25 km. uzaklıkta geniş bir vadidir. Bu vadinin her yamacında şimdilerde özellikle kumarların iki bilinen türü gözlemlenebilir. Bunlardan biri bilimsel ismiyle Rhododendron ponticum yani kara kumardır. Kara kumarlar genellikle 3-4 metre boylarda çalı, bazen de 5-6 metre, her dem yeşil küçük bir ağaç türüdür. Yaprakları deri gibi sert, geniş şerit ya da elips şeklinde, tam kenarlı, üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü ise soluk mat yeşil olan kara kumarların her iki yüzü de tüysüzdür. Çiçekleri teker teker değil, bileşik salkım halinde oluşan kara kumarların taç yaprakları ise huni gibi birleşik, mor, pembe, bazen de leylak kırmızısı renginde olur. Genellikle mayıs ve haziranda çiçeklenir. Kara kumarların çiçeklerinden elde edilen ballardan fazlaca tüketildiğinde ise tehlike çanları çalıyor demektir. Çünkü çiçeklerinin nektarlarında “erikolin ve andromedotoksin glikozitleri” olduğundan, bu çiçekleri ziyaret eden arıların yaptığı bal zehir etkisi yaratır. O nedenle bu çiçeklere bölgede zehir anlamında ‘ağu’ denir.

YAYLALAR-ÇİÇEK-AÇTI-3Kumar çiçeğinin balı güzel olur

Özellikle Karadeniz’in birçok bölgesinde, Hemşin’de kumar çiçeği denen çi- çekler açar dere kenarlarında. Latince ismi Rhododendron olan bu morlu, sarı- lı, beyazlı çiçeğin yedi çeşidi vardır. Ve her biri açtığı yükseltilerde tabiata ayrı bir farklılık kazandırır. Orman altlarındaki mor renkli kumar çiçekleri ile orman içindeki sarı renkli kumar çiçeklerinin kokusu biz insanlar kadar arıları da cezbeder. Arıların kumar çiçeklerinden aldığı özler, Karadeniz vadilerinin tadı- na doyulmaz ballarını oluşturur. Baharla birlikte sadece orman gülleri değil, bir- çok endemik tür de kendini görücüye çıkarmaya başlar. Karadeniz bölgesinin kendi içinde 2400 tür bitki barındırdığı yapılan araştırmalarla ortaya çıktı. İşte bu 2400 tür bitkinin birlikte arz-ı endam etmesi, bölgede baharın mükemmel tablosunu oluşturur. Yaylanın bazı bö- lümleri mor, mavi ve sarı renkli yayla çiçekleriyle adeta süslenir.

YAYLALAR-ÇİÇEK-AÇTI-5Doğayla insanın yazılmamış öyküsü

Bahar mevsimi toprağın çözülüşünün, suyun toprağa kavuşmasının hikâyesidir bir bakıma. Karadeniz bölgesinde ise yaylaya çıkışın muştulayıcısıdır. Karadeniz’de bahar mevsimi yaylaya çıkmaya hazırlanan yaylacıların ve canlarından çok sevdikleri hayvanlarının yaz birlikteliğinin başlangıç öyküsüdür. Kendini hiç sakınmadan doğaya bırakan insanların ve özgürce yaylalarda dolaşan hayvanların; binlerce renk ve çeşitte bitkinin; yağmurların, masmavi gökyüzünün yazılmamış öyküsüdür bahar mevsimi Karadeniz’de. Karadeniz’e gitmek isteyenlere önerim, bir defa olsun bahar mevsiminde görmeleri. Baharla birlikte Karadeniz dağlarında tazelenmek, eminim çok iyi gelecektir.

Not: Onair dergisinde yer alan bu yazı Uğur Biryol’un özel izniyle patikaa.com’da yayınlanmıştır. Gazeteci Biryol’un yazılarına yer vermeye devam edeceğiz.

Share
#

SENDE YORUM YAZ

9+2 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • FIRTINA VADİSİ ZİYARETÇİLERİNİ BEKLİYOR

    04 Ağustos 2016 Çevre-Doğa, Köşe Yazarları, Tüm Manşetler

    Dünyada koruma öncelikli 200 ekolojik bölge arasında yer alan Rize'deki Fırtına Vadisi, barındırdığı yeşilin bin bir tonu ve doğa sporlarına uygun yapısıyla, turistlerin gözde mekanı olmayı sürdürüyor. Kaçkar Dağları'nın zirvelerinden doğan, buzul (sirk) göllerinin serin sularıyla beslenen, Rize'nin Ardeşen ilçesinden denize dökülen Fırtına Deresi'nin oluşturduğu Fırtına Vadisi, barındırdığı yeşilin bin bir tonuyla Doğu Karadeniz'in gözde mekanları arasında yer alıyor. Bakir doğası, zengin flora ve faunasıyla Kaçkar Dağı eteklerindeki vadi, ...
  • PATİKAA.COM 2 YAŞINDA

    01 Ağustos 2016 Köşe Yazarları, Medya, Tüm Manşetler

    Bu toprağın internet sitesi sloganıyla 1 Ağustos 2014 tarihinde yayın hayatına merhaba diyen patikaa.com tam 2 yaşında. %100 Karadeniz sitesi olan patikaa.com’un yayın içeriği de hepinizin malumu üzerine siyaset ve 3.sayfa haberlerinin yer almadığı tamamen kültür-sanat, çevre-doğa, turizm ve tarih ağırlıklı bir internet sitesi. İlk kez bu tarzda Karadeniz bölgesinde bir internet sitesini zorluklarını zaman zaman yaşasakta okuyucularımızın bize verdiği destekle iki yıl gibi kısa sürede çok büyük kademeler kat ettik. Karadeniz’de yapılma...
  • İŞTE DEMİRKAPI’NIN ŞİFRESİ

    27 Ağustos 2015 Çevre-Doğa, Köşe Yazarları, Kültür Sanat, Tarih, Tüm Manşetler

    Oktay Hacıoğlu (Arkeolog) Petroglif (kaya resmi) yaklaşık 15 bin yıllık insanlık tarihini aydınlatan ve anlamlandıran en önemli arkeolojik verilerdir. Bununla birlikte o dönem yaşayan toplumların yaşam ve inanç kültürlerini günümüze denk ulaştıran en önemli bulgulardır. Bu sahada bulunan yaklaşık 100 civarı petroglifin yapım ve çizim teknikleri incelendiğinde her birinin farklı olduğunu stilize, vurma ve dövme tekniklerinin kullanıldığını görebilmekteyiz. Bu farklılık bize bu bölgenin günümüzden 2 bin yıl öncesinde itibaren 15 bin yıl öncesine...
  • KAÇKAR’IN AĞLAYAN GELİNİ; TERS LALELER

    14 Ağustos 2015 Çevre-Doğa, Köşe Yazarları, Tüm Manşetler

    Rize- Kaçkar Dağları Doğu Karadeniz’in ve Türkiye’nin en yüksek rakımlı dördüncü dağı olan Kaçkar Dağı, görkemli görünümünün yanı sıra birden çok doğal güzellikleri de beraberinde barındırıyor. Bu güzellikler arasında yöre halkı arasında “ ağlayan gelin” olarak adlandırılan “Ters Lale”leri Kaçkarların eteğinde bulunan yaylalarda Haziran ayı içerisinde görmek mümkün. Kaçkar Dağları; coğrafi özelliği olarak Doğu Karadeniz bölgesinin kuzeyinde bulunan ve çeşitli kültürleri bir arada barındıran, dantel gibi işlenmişçesine büyüleyici mis kokan...